Demir eksikliği, vücudunuz yeterince mineral demire sahip olmadığında ortaya çıkar. Vücudunuzun oksijen taşımasını sağlayan kırmızı kan hücrelerinde bulunup bir protein olan hemoglobini yapmak için vücudunuzun demire ihtiyacı vardır. Vücudunuz yeterli hemoglobine sahip değilse, dokularınız ve kaslarınız etkili bir şekilde çalışabilmek için yeterli oksijeni alamaz. Bu sebeple anemi adı verilen bir duruma yol açar.
Farklı anemi türleri olmasına rağmen, demir eksikliği anemisi dünya çapında en yaygın olanıdır.
Demir eksikliğinin yaygın nedenleri şunlardır:
- Günlük beslenme ihtiyaçlarını karşılamayan veya aşırı derecede kısıtlanmış bir diyet nedeniyle yetersiz demir alımı
- Enflamatuar barsak hastalığı
- Hamilelik sırasında artan demir gereksinimleri
- Ağır regl dönemleri veya iç kanama yoluyla kan kaybı
Demir eksikliği yaşam kalitenizi etkileyebilecek semptomlara neden olabilir. Bunlara nefes darlığı, yorgunluk ve konsantrasyon azalması dahildir. Bazı durumlarda, insanlar hiçbir semptom yaşamazlar.
İşte en yaygınlarından başlayarak demir eksikliğinin 10 belirti ve semptomu şunlardır:
Çok yorgun hissetmek, demir eksikliğinin en yaygın belirtilerinden biridir. Bu belirti, yeterli demire sahip olmayan kişilerde yaygındır. Bu yorgunluk, vücudunuzun oksijenin vücutta taşınmasına yardımcı olan hemoglobin adı verilen bir protein yapmak için ihtiyaç duyduğu demirden yoksun olması nedeniyle oluşur.
Yeterli hemoglobin olmadan, dokularınıza ve kaslarınıza daha az oksijen ulaşır ve onları enerjisiz bırakır. Kalbiniz ayrıca oksijenden zengin kanı vücudunuzda dolaştırmak için daha çok çalışmak zorundadır ve bu da sizi yorabilir. Yorgunluk genellikle yoğun, modern yaşamın normal bir parçası olarak kabul edildiğinden, tek başına bu semptomla demir eksikliğini teşhis etmek zordur. Bununla birlikte, demir eksikliği olan birçok insan, zayıflık, huysuzluk hissi veya konsantrasyon güçlüğü ile birlikte düşük enerji yaşar.
- Solgunluk
Alt göz kapaklarının iç kısmındaki soluk cilt veya soluk renk, demir eksikliğinin diğer yaygın belirtileridir. Kırmızı kan hücrelerindeki hemoglobin kana kırmızı rengini verir. Bu nedenle demir eksikliği sırasındaki düşük seviyeler kanı daha az kırmızı yapar. Bu nedenle demir eksikliği olan kişilerde sağlıklı cilt rengini veya sıcaklığını kaybedebilir.
Demir eksikliği olan kişilerde bu solgunluk vücudun her yerinde ortaya çıkabileceği gibi bir bölge ile sınırlı da olabilir. Bu şunları içerir:
- yüz
- diş etleri
- iç dudakların veya üst göz kapağının
Bu genellikle doktorların demir eksikliği belirtisi olarak arayacağı ilk şeylerden biridir. Ancak kan testi ile teyit edilmelidir. Solgunluk, orta veya şiddetli anemi vakalarında daha sık görülür. Alt göz kapağınızı aşağı çekerseniz iç tabaka canlı kırmızı renkte olmalıdır. Çok açık pembe veya sarı bir renkse bu demir eksikliğiniz olduğunu gösterebilir. Daha koyu ten rengine sahip kişilerde fark edilen tek bölge bu olabilir.
- Nefes darlığı
Hemoglobin, kırmızı kan hücrelerinizin vücudunuzda oksijen taşımasını sağlar. Demir eksikliği sırasında hemoglobin seviyeleri düşük olduğunda, oksijen seviyeleri de düşük olacaktır. Bu, kaslarınızın yürüme gibi normal aktiviteleri yapmak için yeterli oksijen almayacağı anlamına gelir.
Sonuç olarak, vücudunuz daha fazla oksijen almaya çalışırken nefes alma hızınız artacaktır. Bu nedenle nefes darlığı yaygın bir semptomdur. Yürümek, merdiven çıkmak veya egzersiz yapmak gibi normal, günlük işleri yaparken nefes nefese kalıyorsanız, bunun nedeni demir eksikliği olabilir.
- Baş ağrısı ve baş dönmesi
Demir eksikliği özellikle kadınlarda baş ağrısına neden olabilir. Bu belirti diğerlerinden daha az görülür ve genellikle baş dönmesi veya baş dönmesi ile ortaya çıkar. Demir eksikliği ve baş ağrısı arasındaki bağlantı hala belirsizdir.
Kırmızı kan hücrelerindeki düşük hemoglobin seviyeleri beyine yeterli oksijen ulaşmadığı anlamına geldiğinden baş ağrısı oluşabilir. Sonuç olarak, beyindeki kan damarları şişerek basınç ve baş ağrısına neden olabilir. Baş ağrısının birçok nedeni olmasına rağmen, sık, tekrarlayan baş ağrıları ve baş dönmesi demir eksikliği belirtisi olabilir.
- Kalp çarpıntısı
Kalp çarpıntısı olarak da bilinen belirgin kalp atışları, demir eksikliği anemisinin başka bir belirtisi olabilir. Demir eksikliği, anemi ve kalp problemleri arasındaki ilişki hala araştırılmaktadır, ancak oksijen kaynağı ile ilgili olabilir. Hemoglobin, kırmızı kan hücrelerinde oksijenin vücutta taşınmasına yardımcı olan proteindir. Demir eksikliğinde, düşük hemoglobin seviyeleri, kalbin oksijen taşımak için fazladan çalışması gerektiği anlamına gelir.
Bu, düzensiz kalp atışlarına veya kalbinizin anormal derecede hızlı attığı hissine neden olabilir. Aşırı durumlarda, kalp büyümesine, kalp üfürümüne veya kalp yetmezliğine yol açabilir. Bununla birlikte, bu semptomlar çok daha az yaygın olma eğilimindedir. Bunları yaşamak için uzun süre demir eksikliğine sahip olmanız gerekir.
- Kuru, hasarlı saç ve cilt
Kuru ve hasarlı cilt, saçlar demir eksikliğinin belirtileri olabilir. Demir eksikliği kandaki hemoglobin seviyesini düşürür, bu da saç büyümesine neden olan hücreler için mevcut oksijen miktarını azaltabilir. Cilt ve saç oksijenden yoksun kaldığında kuru ve zayıf hale gelebilir. Demir eksikliği de saç dökülmesi ile ilişkilidir ve bazı araştırmalar bunun bir sebep olabileceğini düşünmektedir. Günlük yıkama ve fırçalama sırasında bazı saçların dökülmesi tamamen normaldir. Kümeler veya normalden çok daha fazlasını kaybediyorsanız, demir eksikliği ile ilgili olabilir.
- Dilde, ağızda şişlik ve ağrı
Bazen sadece ağzınızın içine veya çevresine bakmak demir eksikliği aneminiz olup olmadığını gösterebilir. İşaretler, dilinizin şişmesi, iltihaplanması, soluklaşması veya garip bir şekilde pürüzsüz hale gelmesidir.
Demir eksikliği ayrıca ağzınızın çevresinde başka semptomlara da neden olabilir. Bunlar;
- Kuru ağız
- Ağzınızda yanma hissi
- Ağzınızın köşelerinde ağrılı kırmızı çatlaklar
- Ağız ülseri olabilir.
- Huzursuz bacaklar
Demir eksikliği huzursuz bacak sendromuyla ilişkilendirilmiştir. Huzursuz bacak sendromu, istirahat halindeyken bacaklarınızı hareket ettirmek için güçlü bir dürtüdür. Ayrıca ayaklarınızda ve bacaklarınızda hoş olmayan ve garip sürünme veya kaşıntı hissine neden olabilir. Genellikle geceleri daha kötüdür, bu da uyumakta zorlanabileceğiniz anlamına gelir. Huzursuz bacak sendromunun nedenleri tam olarak anlaşılamamıştır.
Bununla birlikte, demir eksikliği anemisi olan kişilerin yaklaşık %25’inde huzursuz bacak sendromu vardır. Huzursuz bacak sendromu prevalansı, demir eksikliği olan kişilerde genel popülasyona göre dokuz kat daha fazladır.
- Kırılgan veya kaşık şeklindeki tırnaklar
Demir eksikliğinin çok daha az görülen bir belirtisi, kırılgan veya kaşık şeklindeki tırnaklardır. Bu duruma koilonychia denir. Genellikle ilk işaret, kolayca ufalanan ve çatlayan kırılgan tırnaklardır. Demir eksikliğinin ilerleyen evrelerinde, tırnak ortasının battığı ve kenarlarının kalkarak kaşık gibi yuvarlak bir görünüm verdiği kaşık şeklinde tırnaklar oluşabilir. Ancak bu, demir eksikliği olan kişilerin sadece %5’inde görülen nadir bir yan etkidir. Genellikle sadece ciddi demir eksikliği anemisi vakalarında görülür.
- Diğer potansiyel işaretler
Demir eksikliğinin başka belirtileri de vardır. Bunlar daha az yaygın olma eğilimindedir ve demir eksikliği dışındaki birçok koşulla bağlantılı olabilir.
Demir eksikliği anemisinin diğer belirtileri şunlardır:
- Garip istekler: Garip yiyecekler veya yiyecek olmayan maddeler için duyulan özleme “pika” denir. Genellikle buz, kil, kir, tebeşir veya kâğıt yeme isteğini içerir ve demir eksikliğinin bir işareti olabilir. Hamilelik sırasında da ortaya çıkabilir.
- Depresif hissetmek: Demir eksikliği anemisi erişkinlerde depresyon ile ilişkili olabilir. Demir eksikliği olan hamile kadınların da depresyon geliştirme şansı daha yüksek olabilir.
- Soğuk eller ve ayaklar: Demir eksikliği, ellere ve ayaklara daha az oksijen verilmesi anlamına gelir. Bazı insanlar genel olarak soğuğu daha kolay hissedebilir ya da elleri ve ayakları üşüyebilir.
- Daha sık enfeksiyonlar: Sağlıklı bir bağışıklık sistemi için demir gerekli oluğu için, eksikliği enfeksiyon riskinizi artırabilir.
Demir eksikliğiniz olduğunu düşünüyorsanız ne yapmalısınız?
Demir eksikliği aneminiz olduğunu düşünüyorsanız, aşağıdaki adımları göz önünde bulundurun.
- Doktorunuzla konuşun
Demir eksikliği belirtileri veya semptomları gösterdiğinizi düşünüyorsanız, doktorunuzu görmek için randevu almalısınız. Basit bir kan testi, demir eksikliği anemisine sahip olup olmadığınızı doğrulayabilir. Doktorunuz demir eksikliğiniz olduğunu onaylarsa, tedavisi genellikle oldukça kolaydır. Doktorunuz muhtemelen diyetinizden veya demir takviyeleri ile demir alımınızı artırmanızı önerecektir. Diyetinizde gerçek yiyeceklerle yeterince demir aldığınızdan emin olmaya çalışın. Takviyeleri yalnızca doktorunuz tavsiye ederse alın. Tedavinin temel amacı, hemoglobin seviyelerini normale döndürmek ve demir depolarını yenilemektir. Doktorunuz, sağlık ihtiyaçlarınızı en iyi şekilde karşılayan bir tedavi planı geliştirecektir.
- Demir açısından zengin yiyecekler yiyin
Doktorunuz demir eksikliğinizin diyetinizdeki demir eksikliğinden kaynaklanabileceğini düşünüyorsa, daha fazla demir açısından zengin gıdaları tüketmeyi düşünün, örneğin;
- Sığır ve domuz eti gibi kırmızı et ve kümes hayvanları
- Ispanak ve lahana gibi koyu yeşil yapraklı sebzeler
- Kuru üzüm ve kayısı gibi kuru meyveler
- Bezelye, fasulye ve diğer bakliyatlar
- Deniz ürünleri
- Demir takviyeli gıdalar
- Tohumlar ve fındık
- Sakatat
- Demir emilimini artırmaya yardımcı olun
Daha da önemlisi, C vitamini tüketmek vücudunuzun demiri daha iyi emmesine yardımcı olacaktır. Meyve ve sebzeler gibi C vitamini açısından zengin yiyecekleri yemeye çalışın.
Ayrıca, çok miktarda yenildiğinde vücudunuzun demiri emmesini engelleyebilecek bazı gıdalardan kaçınmaya da yardımcı olabilir. Bunlara çay, kahve, süt ürünleri ve kalsiyum takviyeli tam tahıllı tahıllar gibi kalsiyum oranı yüksek gıdalar dahildir.
- Doktorunuz tavsiye ederse demir takviyesi alın
Sadece sağlık uzmanınız demir eksikliğiniz olduğunu veya demir eksikliği riski altında olduğunuzu onaylarsa ve ihtiyaçlarınızı yalnızca diyetle karşılayamıyorsa demir takviyesi almalısınız. Demir takviyesi alıyorsanız, demir emilimini artırmak için portakal suyu içmeyi veya C vitamini içeren bir takviye kullanmayı deneyin.
Demir takviyesi almanın bazı yan etkilere neden olabileceğini unutmayın. Bunlar şunları içerir;
- Karın ağrısı
- Kabızlık veya ishal
- Göğüste ağrılı yanma hissi
- Mide bulantısı veya kusma
- Siyah dışkı
Bununla birlikte, bu yan etkiler, demir bisglisinat şelatı gibi olumsuz etkileri en aza indirebilecek belirli tipte demir takviyeleri alarak en aza indirilebilir. Demir takviyesi ile ilgili yan etkiler yaşıyorsanız doktorunuzla konuşun.
Cevap bırakın