Diyabetinizi Nasıl Kontrol Altında Tutabilirsiniz

Diyabet nedir?

Genellikle diyabet olarak adlandırılan şeker hastalığı, kan şekeri yüksekliğine neden olan metabolik bir hastalıktır.

İnsülin hormonu, şekeri kandan hücrelerinizin içine depolamak veya enerji için kullanmak üzere taşır. Diyabette vücudunuz ya yeterince insülin üretemez ya da ürettiği insülini etkili bir şekilde kullanamaz.

Şeker hastalığından kaynaklanan tedavi edilmeyen yüksek kan şekeri, sinirlerinize, gözlerinize böbreklerinize ve diğer organlarınıza zarar verebilir. Ancak kendinizi diyabet konusunda bilgilendirmek ve diyabeti önlemek için adımlar atmak sağlığınızı korumanıza yardımcı olabilir.

Diyabet türleri

Birkaç farklı diyabet türü vardır:

• Tip 1: Tip 1 diyabet otoimmün bir hastalıktır. Bağışıklık sistemi, insülinin oluştuğu pankreastaki hücrelere saldırır ve onları yok eder. Böylece ünsilin salınımı olmaz.
•  Tip 2: Tip 2 diyabet, vücudunuz insüline dirençli hale geldiğinde ve kanınızda şeker biriktiğinde ortaya çıkar. Diyabetin en yaygın türdür. Yani sürekli yüksek seyreden kan şekeri ileri yaşta tip 2 diyabede neden olabilir.
• Gestasyonel: Gestasyonel diyabet, hamilelik sırasında yüksek kan şekeri nedeniyle ortaya çıkar. Plasenta tarafından üretilen insülin bloke edici hormonlar bu tip diyabete neden olur.

Şekersiz şeker hastalığı, benzer bir isme sahip olmasına rağmen şeker hastalığı ile ilgili değildir. Böbreklerinizin vücudunuzdan çok fazla sıvı aldığı farklı bir durumdur. Her diyabet tipinin kendine özgü semptomları, nedenleri ve tedavileri vardır.

Prediyabet

Prediyabet, kan şekeriniz beklenenden yüksek olduğunda kullanılan terimdir, ancak tip 2 diyabet teşhisi için yeterince yüksek değildir. Vücudunuzdaki hücreler insüline olması gerektiği gibi yanıt vermediğinde ortaya çıkar. Bu, yolda tip 2 diyabete yol açabilir.

Diyabet belirtileri

Genel semptomlar

• Artan açlık
• Artan susuzluk
• Kilo kaybı
• Sık idrara çıkma
• Bulanık görme
• Aşırı yorgunluk
• İyileşmeyen yaralar

Erkeklerde belirtiler

• Azalmış cinsel dürtü
• Erektildisfonksiyon (ED)
• Zayıf kas gücü

Kadınlarda belirtiler

• Vajinal kuruluk
• İdrar yolu enfeksiyonları
• Maya enfeksiyonları
• Kuru, kaşıntılı cilt

Diyabet Teşhisi

Diyabet semptomları olan veya durum için risk altında olan herkes test edilmelidir. İnsanlar, gebeliğin ikinci trimesterinde veya üçüncü trimesterinde gestasyonel diyabet için rutin olarak test yaptırır.

Doktorlar , prediyabet ve diyabeti teşhis etmek için bu kan testlerini kullanır:

• Açlık plazma glukozu (FPG) testi, 8 saat aç kaldıktan sonra kan şekerinizi ölçer.
• A1C testi , önceki 3 aydaki kan şekeri seviyelerinizin bir anlık görüntüsünü sağlar .

Tip 1 diyabet

Doktorlar, tip 1 diyabetin nedeninin tam olarak bilinmediğini dile getiriyorlar. Bazı nedenlerden dolayı, bağışıklık sistemi yanlışlıkla pankreasta insülin üreten beta hücrelerine saldırır ve yok eder.

Genler bazı insanlar üzerinde rol oynayabilir. Bir virüsün bir bağışıklık sistemi saldırısını başlatması da böylece mümkündür.

Tip 1 diyabet belirtileri şunları içerebilir:

• Aşırı açlık
• Artan susuzluk
• Kilo kaybı
• Sık idrara çıkma
• Bulanık görüş
• Yorgunluk
• Ayrıca ruh hali değişikliklerine neden olabilir.

Çocuk veya gençseniz, bu hastalığa sahip bir ebeveyniniz veya kardeşiniz varsa veya hastalıkla bağlantılı belirli genleri taşıyorsanız.Tip1 diyabete yakalanma olasılığınız daha yüksektir .

T ip 1 Diyabet Tedavisi

.Tip 1 diyabetin ana tedavisi insülindir.Vücudunuzun üretemediği hormonun yerini alır.

Tip 1 diyabetli kişiler tarafından çeşitli insülin türleri yaygın olarak kullanılmaktadır. Ne kadar hızlı çalışmaya başladıkları ve etkilerinin ne kadar sürdüğü konusunda farklılık gösterirler:

• Hızlı etkili insülin: 15 dakika içinde etkisini göstermeye başlar ve etkileri 2-4 saat sürer.
• Kısa etkili insülin: 30 dakika içinde çalışmaya başlar ve 3 ila 6 saat sürer.
• Orta etkili insülin: 2 ila 4 saat içinde çalışmaya başlar ve 12 ila 18 saat sürer
• Uzun etkili insülin: Enjeksiyondan 2 saat sonra etkisini göstermeye başlar ve 24 saate kadar sürer.
• Ultra uzun etkili insülin: Enjeksiyondan 6 saat sonra etkisini göstermeye başlar ve 36 saat veya daha uzun sürer.
• Önceden karıştırılmış insülin: 5 ila 60 dakika içinde çalışmaya başlar ve 10 ila 16 saat sürer

Tip 1 Diyabet ve Diyet Tedavisi

• Kan şekeri seviyeniz, yediğiniz gıda türlerine göre yükselir veya düşer. Nişastalı veya şekerli yiyecekler kan şekeri seviyelerinin hızla yükselmesine neden olur. Protein ve yağ daha kademeli artışlara neden olur.
• Tıbbi ekibiniz, her gün yediğiniz karbonhidrat miktarını sınırlamanızı önerebilir. Ayrıca karbonhidrat alımınızı insülin dozlarınızla dengelemeniz gerekecektir.

 Tip 2 Diyabet

Tip 2 diyabet;  genetik ve yaşam tarzı faktörlerinin bir kombinasyonundan kaynaklanır. Fazla kilolu veya obeziteye sahip olmak da bu riskinizi artırır. Özellikle karnınızda ekstra ağırlık taşımak, hücrelerinizi insülinin kan şekeriniz üzerindeki etkilerine karşı daha dirençli hale getirir. Bu durum aile üyelerinde de  görülebilir. Aile üyeleri, tip 2 diyabet olma ve aşırı kilolu olma olasılığını artıran genleri sonraki nesillerle paylaşır.

Tip 2 diyabet belirtileri şunları içerebilir:

• Artan açlık
• Artan susuzluk
• Artan idrara çıkma
• Bulanık görme
• Yorgunluk

Ayrıca yaraların geç iyileşmesine ve tekrarlayan enfeksiyonlara neden olabilir. Bunun nedeni, yüksek glikoz seviyelerinin vücudun iyileşmesini zorlaştırmasıdır.

Aşağıdaki durumlarda tip 2 diyabet riskiniz artar:

• Kilolu
• 45 yaşında veya daha büyük
• Maddi durumu iyi olan bir ebeveyn veya kardeşe sahip olmak
• Fiziksel olarak aktif olmayanlar
• Gebelik diyabeti geçiren
• Prediyabeti olanlar
• Yüksek tansiyon , yüksek kolesterol veya yüksek trigliseride sahip olanlar

Tip 2 diyabet ayrıca belirli ırksal ve etnik popülasyonları orantısız bir şekilde etkiler.

2016 araştırmasına göre, Afrika kökenli Amerikalı, Hispanik veya Latino Amerikalı veya Asyalı Amerikalı atalara sahip yetişkinlerin beyaz yetişkinlere göre tip 2 diyabet teşhisi konması daha olasıdır . Ayrıca, bakım kalitesinin düşmesi ve kendi kendini yönetme önündeki engellerin artması olasılığı daha yüksektir

Diyabet Komplikasyonları

Yüksek kan şekeri, vücudunuzdaki organ ve dokulara zarar verir. Kan şekeriniz ne kadar yüksekse ve onunla ne kadar uzun yaşarsanız, komplikasyon riskiniz o kadar artar.

Diyabetle ilişkili komplikasyonlar şunları içerir:

• Kalp hastalığı , kalp krizi ve felç
• Nefropati
• Retinopati ve görme kaybı
• İşitme kaybı
• İyileşmeyen enfeksiyonlar ve yaralar gibi ayak hasarı
• Bakteri ve mantar enfeksiyonları gibi cilt rahatsızlıkları
• Depresyon
• Bunama

Tip 2 Diyabet Tedavisi

Diyet ve egzersiz, bazı kişilerin tip 2 diyabeti yönetmesine yardımcı olabilir. Yaşam tarzı değişiklikleri kan şekerinizi düşürmek için yeterli değilse, ilaç almanız gerekir.

Tip 2 Diyabet ve Diyet Tedavisi

Doğru türde yiyecekleri yemek hem kan şekerinizi yönetebilir hem de fazla kilolarınızdan kurtulmanıza yardımcı olabilir.

Karbonhidrat sayımı, tip 2 diyabet için yemenin önemli bir parçasıdır. Bir diyetisyen, her öğünde kaç gram karbonhidrat yemeniz gerektiğini anlamanıza yardımcı olabilir.

Kan şekeri seviyenizi sabit tutmak için gün boyunca küçük öğünler yemeye çalışın.

Aşağıdakiler gibi sağlıklı yiyecekleri vurgulayın:

• Meyveler
• Sebzeler
• Kepekli tahıllar
• Kümes hayvanları ve balık gibi yağsız protein
• Zeytinyağı ve fındık gibi sağlıklı yağlar

Diğer bazı gıdalar kan şekerinizi yönetme çabalarına zarar verebilir.

Hamilelikte Diyabet ( Gestasyonel Diyabet)

Hiç diyabeti olmayan kişilerde gebelikte aniden gestasyonel diyabet gelişebilir. Plasenta tarafından üretilen hormonlar, vücudunuzu insülinin etkilerine karşı daha dirençli hale getirebilir.

Gebelik Öncesi Diyabet

Bazı insanlar gebe kalmadan önce diyabet hastasıydılar ve diyabeti yanlarında hamileliğe taşıyorlardı. Buna gebelik öncesi diyabet denir. Gestasyonel diyabet ise, hamilelik sırasında hormonal değişikliklerin bir sonucu olarak ortaya çıkar. Plasenta, hamile bir kişinin hücrelerini insülinin etkilerine karşı daha az duyarlı hale getiren hormonlar üretir. Bu da hamilelik sırasında yüksek kan şekerine neden olabilir. Hamile kaldıklarında aşırı kilolu olan veya hamilelik sırasında çok fazla kilo alan kişilerin gestasyonel diyabete yakalanma olasılığı daha yüksektir.

Gestasyonel diyabet görülen çoğu insanda herhangi bir semptom görülmez. Sağlık uzmanları, genellikle hamileliğin 24. ve 28. haftaları arasında yapılan rutin bir kan şekeri testi veya oral glikoz tolerans testi sırasında durumu tespit eder. Nadir durumlarda, gestasyonel diyabetli bir kişi ayrıca artan susuzluk veya idrara çıkma sık çıkma yaşarlar.

Aşağıdaki durumlarda gestasyonel diyabet riskiniz artar:

• Kilolu
• 25 yaşın üzerinde
• Önceki hamilelik sırasında gestasyonel diyabet sahibi olanlar
• 9 kilodan daha ağır bir bebek doğurmuş olanlar
• Ailede tip 2 diyabet öyküsü
• Polikistikover sendromu (PCOS) 

Gebelik diyabeti nasıl teşhis edilir

Gestasyonel diyabeti teşhis etmek için doktorunuz hamileliğin 24. haftası ile 28. haftası arasında kan şekeri seviyenizi test edecektir .

İki tür test vardır:

• Glikoz yükleme testi: Bir glikoz yükleme testi sırasında, şekerli bir sıvı içtikten bir saat sonra kan şekeriniz kontrol edilir. Sonuçlarınız standart ise, daha fazla test yapılmaz. Kan şekeri seviyeleri yüksekse, bir glikoz tolerans testinden geçmeniz gerekir.
• Glikoz tolerans testi: Bir glikoz tolerans testi sırasında, gece boyunca aç kaldıktan sonra kan şekeriniz kontrol edilir. Daha sonra size şekerli bir içecek verilir ve kan şekeriniz 1 saat sonra ve 2 saat sonra tekrar test edilir. Bu üç ölçümden herhangi biri yüksek kan şekeri not ederek geri gelirse, gestasyonel diyabet teşhisi konulur.

Diyabet teşhisi ne kadar erken konursa, tedaviye o kadar erken başlayabilirsiniz. Test yaptırmanız gerekip gerekmediğini öğrenin ve doktorunuzun yapabileceği testler hakkında bilgi edinebilirsiniz.

Gestasyonel Diyabet Komplikasyonları

Yönetilmeyen gestasyonel diyabet, hem anneyi hem de bebeği etkileyen sorunlara yol açabilir. Bebeği etkileyen komplikasyonlar şunları içerebilir:

• Erken doğum
• Doğumda normalden daha yüksek ağırlık
• Yaşamın ilerleyen dönemlerinde tip 2 diyabet için artan risk
• Düşük kan şekeri
• Sarılık
• Ölü doğum

Gestasyonel diyabetli hamile bir kişi, yüksek tansiyon ( preeklampsi ) veya tip 2 diyabet gibi komplikasyonlar geliştirebilir.  Genellikle sezaryen olarak adlandırılan sezaryen doğumunu da gerektirebilir. Gelecekteki gebeliklerde gestasyonel diyabet riski de artar.

Gestasyonel Diyabet kendi kendine geçer mi?

Doğumdan sonra gestasyonel diyabet ortadan kalkmalıdır, ancak daha sonra diyabet olma riskinizi önemli ölçüde artırır.Gestasyonel diyabetli kişilerin yüzdesi tip 2 diyabet geliştirmeye devam edecek.

Gestasyonel diyabet Tedavisi

Gestasyonel diyabet teşhisi alırsanız, hamilelik sırasında kan şekeri seviyenizi günde birkaç kez izlemeniz gerekir. Yüksekse, diyet değişiklikleri ve egzersiz bu durumu düşürmek için yeterli olabilir.

Gestasyonel diyabet gelişen kadınların kan şekerini düşürmek için insüline ihtiyaç duyarlar. İnsülin gelişmekte olan bebek için güvenlidir.

Gestasyonel Diyabet ve Diyet Tedavisi

Bu 9 ay boyunca dengeli beslenmek hem sizin hem de bebeğiniz için önemlidir. Doğru yiyecek seçimlerini yapmak, diyabet ilaçlarından kaçınmanıza da yardımcı olabilir.

Porsiyon boyutlarınıza dikkat edin ve şekerli veya tuzlu yiyecekleri sınırlayın. Büyüyen bebeğinizi beslemek için biraz şekere ihtiyacınız olsa da, çok fazla yemekten kaçınmalısınız. Gestasyonel diyabetli sağlıklı beslenme için diğer yapılması ve yapılmaması gerekenleri  kontrol edin.

Diyabet Önleme

Tip 1 diyabet, bağışıklık sistemi ile ilgili bir sorundan kaynaklandığı için önlenemeyebilir. Genleriniz veya yaşınız gibi tip 2 diyabetin bazı nedenleri de sizin kontrolünüz altında değildir. Yine de diğer birçok diyabet risk faktörü yönetilebilir. Çoğu diyabet önleme stratejisi, diyet ve fitness rutininizde basit ayarlamalar yapmayı içerir.

Prediyabet teşhisi aldıysanız, tip 2 diyabeti geciktirmek veya önlemek için yapabileceğiniz birkaç şey:

• Yürüyüş veya bisiklete binme gibi haftada en az 150 dakika aerobik egzersiz yapın .
• Rafine karbonhidratlarla birlikte doymuş ve trans yağları diyetinizden çıkarın.
• Daha fazla meyve , sebze ve tam tahıl yiyin .
• Daha küçük porsiyonlar yiyin.
• Fazla kilonuz veya obeziteniz varsa vücut ağırlığınızı dengeleyin

Diyabet ve Egzersiz

Diyet ve tedavi ile birlikte egzersiz, diyabet yönetiminde önemli bir rol oynar. Bu, tüm diyabet türleri için geçerlidir.

Aktif kalmak, hücrelerinizin insüline daha etkili tepki vermesine ve kan şekeri seviyenizi düşürmesine yardımcı olur.

Düzenli egzersiz yapmak da size yardımcı olabilir:

• Sağlıklı bir kiloya ulaşmak ve korumak
• Diyabetle ilgili sağlık komplikasyonları riskinizi azaltın
• Ruh halini düzeltmek
• Daha iyi uyumak
• Hafıza geliştirmek

Tip 1 veya tip 2 diyabetiniz varsa, genel rehberlik, her hafta en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz yapmayı hedeflemektir. Şu anda gestasyonel diyabeti olan kişiler için ayrı bir egzersiz rehberi bulunmamaktadır. Ancak hamileyseniz, yavaş başlayın ve aşırıya kaçmaktan kaçınmak için zaman içinde aktivite seviyenizi kademeli olarak artırın.

Diyabet dostu egzersizler şunları içerir:

• Yürüme
• Yüzme
• Dans
• Bisiklet sürmek

Aktiviteyi diyabet yönetim planınıza dahil etmenin güvenli yolları hakkında doktorunuzla konuşun. Egzersizden önce ve sonra kan şekerinizi kontrol etmek ve susuz kalmamak gibi

Diyabetli kişilerle çalışma deneyimi olan bir kişisel antrenör veya egzersiz fizyoloğu ile çalışmayı düşünebilirsiniz.  İhtiyaçlarınıza göre uyarlanmış kişiselleştirilmiş bir egzersiz planı geliştirmenize yardımcı olabilirler.

Çocuklarda Diyabet

Çocuklar hem tip 1 hem de tip 2 diyabet olabilirler. Kan şekerini yönetmek özellikle gençlerde önemlidir çünkü diyabet kalp ve böbrekler gibi önemli organlara zarar verebilir.

Tip 1 diyabet

Otoimmün diyabet formu genellikle çocuklukta başlar. Ana semptomlar idrarda çıkar.Tip 1 diyabetli çocuklar tuvalet eğitimini aldıktan sonra yatağını ıslatmaya başlayabilir.

Aşırı susuzluk, yorgunluk ve açlık da durumun belirtileridir. Tip 1 diyabetli çocukların hemen tedavi görmeleri önemlidir. Bu durum, acil tıbbi durumlarda  yüksek kan şekeri ve dehidrasyona neden olabilir.

Tip 2 Diyabet

Tip 1 diyabete eskiden juvenil diyabet deniyordu çünkü tip 2 çocuklarda çok nadir görülüyordu. Artık daha fazla çocuk fazla kilolu veya obeziteye sahip olduğundan, tip 2 diyabet bu yaş grubunda daha yaygın hale geliyor.

Tip 2 diyabetli bazı çocuklarda semptom görülmez.

Fakat bu semptomlar görülebilir:

• Artan susuzluk
• Sık idrara çıkma
• Aşırı yorgunluk
• Bulanık görme

Tip 2 diyabet genellikle tıbbi geçmişe, fizik muayeneye ve kan çalışmasına dayanarak teşhis edilir.

Tedavi edilmeyen tip 2 diyabet, kalp hastalığı, böbrek hastalığı ve körlük gibi yaşam boyu süren komplikasyonlara neden olabilir. Sağlıklı beslenme ve egzersiz, çocuğunuzun kan şekerini yönetmesine ve bu sorunları önlemesine yardımcı olabilir.

Tip 2 diyabet, gençlerde her zamankinden daha yaygın. Belirtileri nasıl tespit edeceğinizi öğrenin , böylece bu durumu çocuğunuzun doktorunuza bildirebilirsiniz.

. ÖZET

• Diyabet semptomları o kadar hafif olabilir ki ilk başta fark edilmesi zordur.
• Hem genler hem de çevresel faktörler diyabetin tetiklenmesinde rol oynar.
• Aile geçmişiniz, çevreniz ve önceden var olan tıbbi durumlarınız, diyabet geliştirme olasılığınızı etkileyebilir
• Diyabet ciddi tıbbi komplikasyonlara yol açabilir, ancak durumu ilaçlar ve yaşam tarzı değişiklikleri ile yönetebilirsiniz.
• Doktorunuzun önerdiği tedavi rejimi, sahip olduğunuz diyabet tipine ve nedenine bağlı olacaktır.
• Bir diyetisyene erişiminiz varsa, kayıtlı bir diyetisyenle çalışın. Kişiselleştirilmiş bir diyabet yemek planı tasarlamanıza yardımcı olabilirler. Doğru protein, yağ ve karbonhidrat dengesini elde etmek kan şekerinizi yönetmenize yardımcı olabilir.
• Bazı diyabet türleri – tip 1 gibi – kontrolünüz dışındaki faktörlerden kaynaklanır.
• Diğerleri – tip 2 gibi – daha iyi yiyecek seçimleri yaparak, aktiviteyi artırarak ve kilo vererek önlenebilir.
• Risk altındaysanız, kan şekerinizi test ettirin ve kan şekerinizi yönetmek için doktorunuzun tavsiyelerine uyun.